اسرا دوغان / مهرى آريانفر

61

حج گزارى ايرانيان به روايت اسناد عثمانى و قاجارى ( فارسى )

شدن حجاج ايران مناسب نيست . بر اين مبنا ، پس از اين ، دريافت آقچه و ساير امور آزار دهنده در حق حجاج ايران روا نشود و از آنها مثل ساير حجاج حمايت شود . لذا يك قطعه امر شريف به شريف مكه مكرمه و به ميرالحج تقرير شد . امر شريف ديگرى به ميرالحج صادر شد . يك قطعه امر شريف نيز جهت والى بغداد نوشته شد و از مفهومش اين امر دريافت مىشود كه مسالمه قديمِ منعقد شده با ايرانيان ، مطلوب است . لذا ديگر چيزى از حجاج ايرانى اخذ نشود و شديداً تأكيد شود كه هيچ نوع رفتارى كه به مسالمه قديم خلل وارد كند انجام نشود . بر اين وجه ، با هدف دفاع ازحجاج ايرانى ، به هر طرف دولت عليّه فرمان‌ها صادر كرد . هرچند اين حالات در بغداد با خان مؤمىاليه منعقد شد و عيان است و باعث ممنونيت مؤمىاليه « 1 » شد ، ولى در مورد اين موضوع از طرف يوسف‌پاشا والى ارزروم نيز به خان مؤمىاليه نامه‌اى رسيد . ايشان با نامه سرگشاده‌اى جواب وى را فرستاد كه دولت عليّه ، مسالمه قديمه را رعايت مىكند و تلاش و وقت صرف مىشود تا هيچ واقعه جرمى براى حجاج ايرانى رخ ندهد . اين بار نيز بر مبناى التماس مؤمىاليه در اين باب فرمان‌هاى مخصوص جهت تأكيد به مقتضيان درج و به خان مؤمىاليه ارسال شده است . در اين خصوص به شخص ايشان اطلاع داده شد . والى مشاراليه ارزروم يك قطعه قائمه ديگر شامل اين موارد به منظور احترام به خان مؤمىاليه ارسال كرد كه ارائه مىشود . بعضى از عبارات درج شده در تحريرات والى مشاراليه ارزروم اين است كه اگر خان مؤمىاليه به حدود دولت عليّه تسلط پيدا كند ، براى مدافعه در برابر آن لأجل الاحتياط اقتضا مىشود همه سربازان در حدود و اطراف ارزروم جمع باشند . اگرچه محرر و مسطور شده است ، ولى فعلًا امكان تجاوز خان مؤمىاليه به حدود دولت عليّه وجود ندارد . راهى كردن تعداد زيادى عساكر و جمع شدن آنها در آن والى از طرف

--> ( 1 ) . مشار اليه ؛ آن‌كه به او اشاره شده .